Kiến trúc nhà ở giai đoạn xã hội phong kiến

Sang xã hội phong kiến sự phân hóa xã hội và giai cáp ngày càng sâu sắc. Nhà ở lúc này đã có sự khác biệt rất lớn giữa những người nông dân tự do sống bằng kinh tế nông nghiệp định canh, định cư và tầng lớp cai trị quan lại.

Nhà ở của vua chúa thông trị thương là những lâu đài, trang trại được xây dựng bố phòng kiên cô” với những thành lũy, những hào sâu, kín cổng cao tường. Co’ ngơi của họ được xây dựng bằng những vật liệu kiên cố’, đắt tiền với tầng cao từ hai đến bốn tầng với hệ thống không gian nội thất đa dạng và phong phú (h. 1.1.3′, h.I.1.4).

Kiến trúc nhà ở giai đoạn xã hội phong kiến 1
+ Tại châu Âu
» Ờ Pháp: loại dinh thự và trang viện của nhà giàu thòi kỳ này cũng được phát triển mạnh mẽ. Dinh thự xây bằng đá mà cả tường chu vi bảo vệ bên ngoài cũng được xây bằng đá dày để bao quanh cả khu vực sân giữa các nhà, bên trên nóc nhà có bô trí nhiều tháp vừa để trang trí vừa phục vụ phòng thủ vối hình thức mặt bằng bưng bít kín đáo. Những trang viện lốn thường có tương lũy và hào nước bao quanh, trên thành có vọng lâu và cửa vào có cầu treo. Bộ mặt bên ngoài của trang viện rất nặng nề nhưng ngược lại nội thất lại rất giàu tính trang trí.
• Ở Đức: vật liệu xây dựng chính là gạch và đá. Trên mặt tường gạch và đá cũng thể hiện sự đơn giản mà vững chắc. Nhà thường là có mái dốc và nhiều tầng gác áp mái, có tầng dưổi là cửa hiệu, tầng trên dùng để ở, có tường hồi nhà được chú ý trang trí. Ngôi nhà ở Dessau là một ngôi nhà ở điển hình của tầng lớp trung lưu cũng là một kiệt tác tiêu biểu cho kiến trúc nhà ở của Đức thời kỳ này: nó đơn giản, thân mật và hấp dẫn biết bao.
+ Tại Việt Nam
kiến trúc nhà ở Việt Nam xây bằng gạch từ lúc chựa biết dùng ximăng. Họ thường dùng một thứ vữa mà thời gian tồn tại đã chứng minh cho sự bền vững lâu dài. Đá rắh tự nhiên không được dùng phổ biến mặc dù đất nưốc Việt Nam có nhiều và cũng đã xây ỏ một sô nơi, kể cả các loại đá hoa quý như đã chứng minh trong lịch sử kiến trúc Việt Nam (đã có những công trình kiến trúc bằng đá đồ sộ, mạch nối tinh vi như Thành nhà Hồ)… Nếu đá rắn ít được’dùng trong kiến trúc dân dã thì đá ong lại là một vật liệu thông dụng trong nhà ở dân gian vì dễ sử dụng và khai thác, phổ biến dùng để xây tường.
Lôi xây dựng gian – vì kèo cũng là một biểu hiện của xu hướng khai thác thông minh hệ cấu trúc tre – gỗ vững chắc trong điểu kiện của vật liệu xây dựng vùng đồng bằng, trung du Bắc Bộ thời bấy giờ. Người ta đã chứng tỏ được sự kết hợp thực dụng và tinh tế chức năng
chịu lực với tính thẩm mỹ của các cấu kiện gỗ làm cho công trìnli gỗ truyền thông dân gian Việt Nam có khả năng biểu cảm cao, có tính hàm súc và ẩn dụ rõ.
Có thể nói, trong xã hội phong kiến, nhà ở dân gian hay đừih chùa, lăng, miếu … đều chủ yếu xẩy dựng từ gỗ và gạch đất nung, trong đó gỗ lim bị bọn vua quan phoiíg kiến cấm người dân không được dùng, đã kìm hãm sức sáng tạo của nhân dân trong xâv dựng. Chúng còn độc quyền xây dựng các không gian kiến trúc to rộng hoành tráng với những trang trí kiến trúc kiểu sang quý làm bằng đất nung cao cấp, đá quý hiếm hay được sơn son thiếp vàng.
Về bô’ cục tổng thể không gian kiến trúc các nghệ nhân Việt Nam rất chú ý đến địa hình, địa vật. Khi công trình được xây dựng ở đồng bằng thì bờ đê con trạch cao hơn mặt nước vài ba mét đã là một địa hình cần chú ý (như một gò đông hay đồi núi). Hầu như bao giò nhà ỏ, công thự cũng chiếm lĩnh vị trí lưng đồi, công trĩnh kiến trúc không mấy khi xây ở nơi đỉnh cao để chế ngự không gian mà thưòng tựa lưng vào đồi và chân núi để trở thành một bộ phận đột xuất tự nhiên của thiên nhiên. Bô cục toàn bộ của công trình bao giò cũng được bô’ trí cân đôi có đường trục thần đạo rõ ràng. Bô cục cân đối của toàn bộ các công trình vừa làm cho tổng thể hòa liỢp với nhau vừa làm tăng thêm vẻ quy mô, tính hoành tráng của kiến trúc, khiến cho kiến trúc và cảnh vật từ lâu đã vô’n thông nhất vối nhau càng nổi bật lên sự hài hòa “nhất thể vũ trụ” của ba yếu tô’ có quan hệ hữu cơ (con người, chủ thể sáng tạo, thiên nhiên do họ cải tạo và công trình kiến trúc do họ dựng nên) mang tải một số sắc thái và phong cách kiến trúc riêng, lại hài hòa được vói tâm hồn và tầm vóc của họ.