Chức năng của gia đình và yêu cầu công năng của căn nhà hiện đại

Căn nhà là một tập hợp không gian kiến trúc phục vụ riêng cho một gia đình. Nó có thể là một ngôi nhà với sân vườn hoàn chỉnh như những ngôi nhà ở thấp tầng biệt lập, mà cũng có thể chỉ là một căn nhà trong các chung cư, vì thế yêu cầu cơ bản của căn nhà là tính độc lập khép kín của không gian sử dụng. Các không gian này phải thỏa mãn được các công năng đòi sống sinh hoạt của gia đình,tức phù hợp và phục vụ chức năng cơ bản của gia đình. Gia đình là tế bào của xã hội, là đối tượng phục vụ của căn nhà, do vậy căn nhà cũng có các chức năng cơ bản giông như gia đình:
♦ Bảo vệ và phát triển thành viên
Nhà ở phải là một tổ ấm bảo đảm cho các thành viên của gia đình chống chọi được mọi khắc nghiệt và những ảnh hưởng trực tiếp của môi trường khí hậu, sự bất ổn của môi trường xã hội; bảo đảm để mọi thành viên của nó tìm thấy ở đấy sự an toàn, sự thân thương và ấm cúng, có những điều kiện để bản thân phát triển được đầy đủ về các mặt thể chất cũng như tinh thần, được tổ chức cuộc sôhg riêng theo sở thích. Nhà ở còn là cơ sỏ để gia đình tồn tại và phát triển về mặt nhân khẩu, tiếp tục nòi giông của mình. Muốn vậy nhà ỏ cần phải độc lập, kín đáo, phải có phòng sinh hoạt vỢ chồng và phải có không gian riêng tư cho từng thành viên…
♦ Tái phục sức lao dộng
Con người ngày nay bình quân có thể sống ngoài xã hội khoảng 40 – 50% quỹ thòi gian hàng ngày để đi lại và lao động, còn 60% là dành cho sự sổng riêng tư trong ngôi nhà – “tổ ấm” gia đình. Trong ngôi nhà này chủ yếu quỹ thời gian đó là để tái phục sức lao động, để cho ngày hôm sau lại có thể không chỉ tồn tại mà còn tiếp tục cống hiến lâu dài cho xã hội. Muôn thế, tại nhà ỏ con người cần các loại sinh hoạt và không gian tương ứng sau:
• Pliải ăn uống (bếp, phòng ăn…)
• Phải ngủ. nghỉ: (phòng yên tĩnh, kín đáo… và nơi nghỉ ngơi thư giãn hoạt động riêng tư)
• Phải vệ sinh cá nhân: (tắm rửa, xí tiểu)
• Phải tiếp tục hoàn thiện mình (nghiên cứu học tập …) lành mạnh hóa thể chất, tình cảm và tinh thần (thể dục hưởng thụ, giao tiếp với thiên nhiên, giải trí)
♦ Xã hội hóa hay giáo dục xã hội han dầu
Con người không thể sông tách rời xã hội và cộng đồng. Vì thê, nhà ở cần phải tạo điều kiện để gia đĩnh và thành viên của 11Ó có mối quan hệ thuận tiện và chặt chẽ với cộng đồng láng giềng, có môi quan hệ với đồng nghiệp, vói những người ruột thịt, có quan hệ huyết thống hay thân tộc…
Yếu tô” này liên quan đến:
• Phòng khách, chỗ sum họp gia đình.
• Chỗ giao tiếp xã hội (cổng, ngõ, hiên…)
• Xã hội hóa trẻ em: (giúp trẻ em dần dần làm quen vối xã hội để khi vào đời đỡ bỡ ngỡ…) cũng cần sân vườn, cổng ngõ, góc riêng cho trẻ.
♦ Chức năng văn hóa giáo dục
Nhà ở gia đình phải là cơ sở để giúp con người hoàn thiện được mình về mọi mặt: xây dựng mẫu gia đình văn hóa, tê bào lành mạnh của xả hội, cụ thể là tạo điều kiện xây dựng nếp sốìig của văn hóa gia đinh: không khí ấm cung, không khí thân thương hòa thuận (có nơi sinh hoạt của riêng từng nhóm nhỏ thành viên gia đình, và của từng thành viên); sự ngăn nắp trật tự trong tổ chức sông (kho, tủ…); những nơi sinh hoạt tâm linh Ìíhư thờ cúng, tưởng niệm, cầu nguyện…; có điều kiện nâng cao trình độ chuyên môn, phát triển thể chất hài hòa với tinh thần (nơi tiếp cận dễ dàng với thiên nhiên, không gian yên tĩnh, hợp vệ sinh…).
♦ Chức năng kinh tế
Bảo đảm cliỗ ố của gia đinh ngày xưa còn phải có những không gian để phục vụ cho việc làm nghề, cũng như sinh hoạt sinh lợi của chủ hộ và gia đình, để gia đình có điều kiện tồn tại và phát triển ổn định (an cư lạc nghiệp) theo sự phân công của xã hội. Trước đây chức năng này rất được coi trọng ngay từ khi xã hội chưa có sự phân hóa phân công cao độ: mỗi ngôi nhà là một đơn vị kinh tế độc lập,tự cung, tự sản.
Ví dụ:
• Nhà ở nông thôn truyền thống là một đơn vị kinh tế gia đình tự cấp, tự túc.
• Nhà ở thành thị chính là chỗ ở kết hợp những xưởng thủ công nhỏ ngay tại gia đình hoặc những nhà ở có cửa hàng buôn bán nhỏ phía trước, sản xuất và sinh hoạt ở plúá trong (gian phòng, hiên, sân, vườn…).
Xã hội phát triển thì chức năng này ngày càng giảm yếu. Tuy nhiên, ta vẫn thấy trong nhà ở hiện đại vẫn cần tổ chức không gian phục vụ việc tận dụng thời gian để hoàn thiệu chuyên môn, kỹ năng làm nghề hoặc sáng tạo nghiệp dư
Ví dụ: Phòng khám bệnh cho chủ nhân là bác sĩ. Phòng sáng tác cho nghệ sĩ, Phòng khách của luật sư… Thư viện gia đình.