Định nghĩa nhà công cộng và phân loại

nhà công cộng là loại nhà dân dụng được thiết kế xây dựng nhằm phục vụ các hoạt động chuyên môn nghề nghiệp, hay để thỏa mãn các nhu cầu sinh hoạt văn hóa, tinh thần cũng như vui chơi giải trí của con người. Đó là các loại nhà trẻ, trường học, cửa hàng, trung tâm công cộng, các văn phòng, cơ quan hành chính, bệnh viện, nhà ga, rạp chiếu bóng…
Các kiểu dạng nhà công cộng một mặt vốn đã đa dạng và phong phú hơn so với các dạng nhà ở và các công trĩnh công nghiệp về mặt công năng; mặt khác do những tiến bộ về khoa học kỹ thuật, đời sống lại luôn được nâng cao về vật chất và tinh thần, cho nên xã hội luôn luôn đẻ thêm ra những dạng kiểu nhà công cộng có công năng mới hoặc làm cho các công năng sử dụng của các công trình cũ sớm bị lỗi thời, mất hiệu quả và cần phải được đổi mối hoàn toàn,hoặc cải tiễn thì mối có thể phát huy được tác dụng kinh tê xã hội.
Để việc thiết kê các công trmh công cộng ngày càng tốt hơn bảo đảm được các yêu cầu của kiến trúc, phát huy được các hiệu quả kinh tế xã hội thì các công trình này cần được phân loại, sắp xếp theo từng nhóm, theo những tiêu chí nhất định, để có những chỉ dẫn nghiên cứu sáng tác phù hợp.
1. Dựa theo đặc điểm chúc năng các nhà công cộng có thể chia thành nhúng nhóm lớn sau
1 – Nhóm các công trình giáo dục và dào tạo: bao gồm tất cả các loại nhà trẻ, trường học mẫu giáo, các trường phổ thông cơ sở, trường đại học, các trung tâm dạy nghề, các học viện…
2- Nhóm các cơ quan hành chính và văn phòng: bao gồm trụ sở cơ quan từ thấp đến cao, từ trung ương đến địa phương, các viện nghiên cứu. các viện thiết kế, các văn phòng đại diện, các trung tâm giao dịch…
3- Nhóm các công írình y tế: các loại phòng khám, trạm y tế, các bệnh viện từ địa phương đến trung ương, các trung tâm điều dưỡng, các loại nhà hộ sinh và phòng khám đa khoa… (tất cả các công trình liên quan đến điều trị bệnh và phòng bệnh đều thuộc nhóm này).
4- Nhóm các công trình giao thông: các loại bên bãi đậu xe, dợi tàu, các ga sông, ga biển, ga hàng không, ga xe lửa….
5- Nhóm các loại cứa hàng, xí nghiệp ăn uống: các phòng trà, tiệm giải khát, tiệm cà phê, nhà ăn công cộng….
6- Nhóm các công trình thương mại: các cửa hàng buôn bán. các cửa hàng bách hóa, các trung tâm thương mại, các loại chợ và siêu thị….
7- Nhổm các công trình văn hóa và hiểu diễn nghệ thuật: rạp chiêu bóng, nhà hát, câu lạc bộ, thư viện, bảo tàng, triển lãm….
8- Nhóm các công trình thê thao: các loại sân bãi tập luyện, thi đấu, các sân vận động, khán đài, các dạng bể bơi, trung tâm thể thao, các học viện thể dục, các dạng câu lạc bộ bơi thuyền…
9- Nhóm các công trình dịch vụ d(‘n sóng: các loại nhà trọ, khách sạn, các cửạ hàng sửa chữa phục vụ may mặc, các cửa hàng cắt tóc, gội đầu và một số dịch vụ khác…
10- Nhóm các công trình giao liên: các loại nhà bưu điện từ địa phương đến trung ương, các trung tâm phát thanh truyền hình, xưỏng phim, các dạng nhà ngân hàng, các trung tâm xổ sô, các nhà xuất bản…
11- Nhóm các công trình thị chính: bao gồm các kiến trúc nhỏ trong công viên, các trạm xăng, trạm cứu hỏa. các nhà máy nước, các trung tâm xử lý chất thải, các gara, các bến đỗ xe con. xe lớn trong thành phố, các khu vệ sinh….
12- Nhóm các cõng trình tôn giáo và kỷ niệm: các loại đình, chùa, đền miếu, các nhà tưởng niệm, lăng mộ, tượng đài…
Tuy nhiên người ta cũng có thể gộp một số nhóm gần giống nhau để tạo thành nhóm lốn và sô lượng nhóm có thể chỉ còn 6 hoặc 8 nhóm. Chẳng hạn kết hdp thành các nhóm lốn (4 + 10), (9 + 11) (4 + 2), (3 + 8), (5 + 6)… minh họa ở hĩnh II. 1.4.
2. Dựa theo tính chất quy mô xây dựng người ta có thể chia công trình cóng cộng thành hai nhóm lớn dể có quy định áp dụng khai thác các mặt tiến bộ khoa học – kỹ thuật một cách họp lý
1- Nhóm công trình có quy mô xây dựng lớn: phổ cập ở nhiều nơi, thi công thiết kê dựa vào những câ’u kiện mẫu, thiết kê mẫu, thiết kê điển tình, thường có quy mô nhỏ hoặc trung bình, phục vụ ỏ’ các cơ sở địa phươíỉg(như ồ các nhóm nhà ỏ, khu nhà ở ở thị trấn).
Các công trình này đòi hỏi phải được thiết kế hợp lý, chặt chẽ bảo đảm các yêu cầu về kinh tê bằng các phương pháp xây dựng phổ biến, truyền thông hay cơ gx3i hóa ở mức phổ cập nhất để có thể vừa công nghiệp hóa xây dựng vừa vận dụng tốt các kỹ thuật và lực lượng xây dựng truyền thông.
2- Nhóm các công trình dặc biệt: mang tính chất xây dựng cá thể, độc đáo với yêu cầu cao về nghệ thuật kiến trúc và chất lượng tiện nghi sử dụng. Công trình được thực hiện dựa trên các thiết kế cá biệt, các đơn đặt hàng cụ thể, được sử dụng các vật liệu quý hiếm, trang trí nội thất hiện đại và đắt tiền, thể hiện sự độc nhất vô nhị, biểu hiện được rõ nét những tiến bộ khoa học kỹ thuật đương thời và đặc tính truyền thông văn hóa của đất nước.
Ví dụ: Nhà quốc hội, lãng mộ danh nhân lãnh tụ, bảo tàng quốc gia, các ga hàng không, ga xe lửa lổn, các trung tâm triển lãm về kinh tế quốc dân.
3. Theo đối tưọng phục vụ và khai thác công trình người ta chia nhà công cộng làm ba loại
1- Đôi tượng sử dụng khép kín: công trĩnh chỉ nhằm phục vụ một đôi tượng hạn chế trong một lĩnh vực chuyên môn hạn hẹp hoặc chỉ cho các chuyên môn có các quan hệ gần gũi với nhau.
Ví dụ: trường học. cơ quan nghiên cứu, trụ sở bộ…
2- Đối tượng phục vụ rộng mở: phải chú ý đến tổ chức các đại sảnh, phòng khánh tiết không gian tiếp đón rộng rãi mời chào(theo kiểu kiến trúc mỏ). Đó là những loại công trình cần phục vụ tốt cho việc tiếp đón rộng rãi khách và dân (khối quần chúng đông đảo nói chung), cần có tổ chức không gian kiến trúc dễ dàng tiếp cận và giao dịch từ đường phố, quảng trường..,
Ví dụ: các nhà bưu điện, nhà ga, nhà hát, các sân vận động, các cửa hàng…
3- Đối tượng vừa mở vừa khép kín: có những bộ phận đốì nội dành riêng cho những nhân viên nội bộ cơ quan nhưng vẫn phải có chỗ tiêp dân, phục vụ đông đảo quần chúng để đối ngoại.
Ví dụ: khách sạn, thư viện lốn, bảo tàng triển lãm, …