Cơ sở về văn hóa truyền thống trong thiết kế nhà hiện đại (p1)

Mỗi dân tộc. mỗi quốc gia đều có bản sắc văn hóa dân tộc riêng, chính vì vậy khi thiết, kế, người kiến trúc sư cần phải nắm cìược những nét riêng trong sinh hoạt lối sông gia đình, trong quan hệ giữa gia đình với cộng đồng để tổ chức không gian cư trú và kiểu cách tổ hợp căn nhà hợp lý, đậm đà bản sắc dân tộc.
Vi dụ: Đối với Nhật Bản, tập quán sinh hoạt truyền thốhg của họ là hay ngồi xếp chân bằng tròn cho nên phòng khách của họ thường phải phù liỢp vối môđun cơ sỏ – tatami (chiếu ngồi) và chỉ có bàn thấp không cần ghê ngồi trong nơi ngủ, nơi tiếp khách… Thường trong những gia đình hiện đại của Nhật Bản và của các nước theo đạo Hồi, phòng khách của họ thường có hai loại và mỗi loại phòng là một lôi trang trí nội thất riêng phân biệt rõ chức năng đôi ngoại, đôi nội:
• Kiểu hiện đại (phòng khách) : đối ngoại.
• Kiểu truyền thống (phòng sum họp gia dinh và cho khách thân) : đoi nội.
Đốì với văn hóa truyền thông Việt Nam thì do ảnh hưởng lâu đời của vũ trụ quan Phương Đông (quan hệ hài hòa “Thiên, Địa, Nhân”, triết lý nhất thể vũ trụ, thuyết Ảm Dương, thuật Phong Thủy) cho nên mọi hoạt động văn hóa, đòi sông tâm linh đều bị chi phôi một cách rõ rệt trong cách chọn nơi lập làng, lập ấp. tổ chức không gian cư trú.
Diíới đây là một vài kinh nghiệm xây dựng nhà ở dân gian Việt Nam và truyền thống văn hóa – lôi sôlig để chúng ta có thể tham khảo và phát huy, vì xét cho cùng những quy định trong kinh nghiệm dân gian và thuyết phong thủy phần lốn ngày nay đểu có cơ sở lý giải khoa học và có thể chấp nhận hợp lý.
Chọn đất làm nhà
Mỗi một con người Việt cổ khi chọn đất làm nhà đều có một loạt yêu cầu cụ thể, xếp theo chế độ ưu tiên tùy theo vị tliê của mỗi người. Môi ưu tiên hàng đầu thường gắn liền vói phong cách sinh sông của chủ nhân. Ngitời có nhu cầu vê cửa hàng, cửa hiệu buôn bán thì tìm vị trí thuận lợi cho kinh doanh, nhà không thót hậu. Ngiíời xưa thường nói: “nhất cận thị, nhị cận giang, tam cận lộ” còn ngày nay thì phải “Nhà mặt phô” có khả năng sinh lợi. Nhưng lại còn
CÓ câu “Buôn có bạn, bán có phường” còn bây giờ ta ưa nói “Hòa liỢp cộng đồng” cần có láng giềng tốt, gần chợ, gần công viên…
Xem tướng đất (đặc đỉểm khu đất xây dựng) dịnh kiểu nhà
Mỗi con người đều có tưống mạo riêng, xem tướng người đó (nhân tưống) có thể biết được một phần tính nết và tương lai của Ỉ1Ọ. Đất cũng có diện mạo. xem tưóng đất để xác định khu đất đó có lợi hay có hại gì trong việc xây dựng nhà ỏ, cho tương lai hậu vận của gia chủ.
Trên thực tế người xưa đã tổng kết các thế đất cần nên tránh để xây dựng nhà ở nói riêng và công trình kiến trúc nói chung:
• Đất trơ trọi, khô cằn. cây cối còn không mọc được thì con người cũng không thể sông được lâu dài trên đó vì ở đây mạch nước, khí đất đều xấu. Người xưa đã có câu “Đất tốt sinh cây quý”, “Đất lành chim đậu” “Địa linh sinh hiền tài”…
• Nơi giếng nước bị khô cạn đã bị bỏ hoang cũng không ở được. Mạch nước đã thay đổi. giếng cạn có thể chứa khí độc.
• Đất ở chỗ sát góc rẽ đường cái không nên ở, thiếu an toàn.
• Đất ở chỗ ngõ cụt cũng không tốt, sách cổ nói rằng người ở đất này thường cô độc hẹp hòi.
• Đất nằm kể đền miếu không nên ở. chỗ này thưòng không yên ổn.
• Đất ẩm lạnh không ở được, có thể vì mạch nước quá cao, thông gió kém, hơi ẩm tích tụ dễ đau ốm.
• Đất ở nơi có dòng nước chảy quá mạnh và nguồn gió mạnh lùa thổi thẳng vào, không nên ở (nhà ở cuối ngõ, cuôi dôc…) vì không có lợi cho sức khỏe.
Hòa đồng vói thiên nhiên, nuơng theo thiên nhiên dể làm lợl cho mình
Để phù hợp với điều kiện này, nhà ở thường trải dài, bám sát với mặt đất hoặc bỏ trống tầng một, tạo sự thông thoáng nhẹ nhàng, có cửa sổ thấp và dài để hứng gió và hạn chế ánh nắng, có mái vươn dài để chông mưa hắt. Xen vào công trình là những mảnh sâu, vườn cây, thảm cỏ để tận dụng bóng mát, vừa tận dụng không gian vừa cải tạo vi khí hậu, vừa tạo tầm nhìn hay tiểu cảnh
đẹp. Các kiến trúc thường hòa nhập và ẩn náu vào cây xanh, được xử lý không gian kiểu mở, lưu thông – liên hoàn với vách và cửa có thể di động linh hoạt. Kiến trúc thông thoáng, có trong có ngoài, có nắng có nnía, có cả tiêng chim hót và cây xanh, có ánh trăng và tiếng gió để con người hòa đồng với vũ trụ và thiên nhiên cây cảnh. Kinh nghiệm này đã tạo ra thế ứng xử linh hoạt, đầu óc thực tiễn, nhạy cảm vối cái mới nhưng còn bảo thủ trì trệ.